Burendag 2017

Burendag, een initiatief van Douwe Egberts en het Oranje Fonds, bestaat inmiddels al twaalf jaar. Nooit eerder aan meegedaan, tot vorig jaar. Nieuwe buurtbewoners organiseerden samen met hun buren een borrel, lekker buiten, gewoon op de stoep voor het huis.
Vorige week viel er weer een uitnodiging in de bus, het lijkt er dus op dat er een nieuwe traditie in onze straat is ontstaan. En gezien de opkomst voldoen ze blijkbaar aan een behoefte. Iedereen neemt wat te drinken en te happen mee, wel zo makkelijk en je verdeelt de kosten onderling.
Het lijkt misschien niet zo bijzonder, maar ik vind het wel bijzonder. In een tijd waarin iedereen druk is met zijn gezin, werk, sport, vrienden en meer, vinden we het als buurtjes blijkbaar toch heel leuk dat dit soort initiatieven worden genomen.
Wat weten we eigenlijk van de mensen waarmee we vaak al jaren in dezelfde straat wonen? Ik in ieder geval voldoende om mij in deze straat al heel lang thuis te voelen.
In de wetenschap dat, mochten we problemen met onze VW bus hebben, de overbuurman nooit te beroerd is er even naar te kijken. Dezelfde buurman gooit al jaren, geheel belangeloos, iedere! avond de Apeldoornse Krant bij ons door de bus. Onze oude buurtjes waarmee we samen naar de OS in Londen zijn geweest, zijn geen buren meer, maar wel “vrienden voor het leven”. En hun “plaatsvervangers”?,  zij vulden destijds de ontstane lege plek op hun beurt weer net zo makkelijk, alsof het altijd zo was geweest. In de zomer zorgen we voor buurkat Pim, niet omdat het moet, maar omdat het kan. Sleutels van elkaars huizen worden uitgewisseld “voor het geval dat”. “Kletspraatjes” op de stoep, al is het maar een snel “Goejesmorgens !”. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Ik voel mij rijk, dat ik woon in een straat als de onze. Hoe anders was dat in onze eerste flat, s’nachts wakker liggend van de buurman die tot diep in de nacht Andre Hazes hard aan had staan. Ik zie mij nog met mijn badslipper op de muur slaan, na eerst te hebben aangebeld zonder te zijn gehoord. Het mocht niet baten, ik kwam natuurlijk nooit over de muziek heen…. Of die keer dat ze ons kerstpakket in ontvangst hadden genomen. De buurvrouw kwam hem netjes opengemaakt brengen en vertelde doodleuk dat “Het een héél leuk pakket was, met o.a. een Chinees theepotje erin!”. Okee?!!? We hebben het pakket toen maar aan haar gegeven, als dank voor het aanpakken en de verrassing was er nu toch wel af.
Woonplezier, ik ben er van overtuigd dat dat voor een heel groot deel bepaald wordt door je buurtgenoten. Op de televisie zijn genoeg voorbeelden te vinden waar buren elkaar zowat de oorlog verklaren. Vreselijk. Het gaat vaak over recht van overpad, meestal op erven groter dan een voetbal veld. Wat een armoe denk ik dan. Leven en laten leven, als je dat lukt met je buren, dan is een goede buur soms inderdaad beter dan een verre vriend.

Kamp Amersfoort

Laan 1914 en de Dodenweg in Leusden/Amersfoort, twee straatnamen die ik ken vanuit mijn jeugd. Beladen, ietwat vreemde namen. Ze leiden je o.a. naar Kamp Amersfoort.
Auschwitz, Westerbork, die namen kwamen tijdens de geschiedenislessen op school vaak voorbij. Van kamp Amersfoort wist ik lange tijd eigenlijk niet zoveel. Wat is daar gebeurd? Hoe groot was het? Hoe lang heeft het dienst gedaan als concentratiekamp, was het eigenlijk wel een concentratiekamp of eigenlijk iets anders? Is er nog iets van over?
Hoe kan het, dat ik als kind ben opgegroeid in Leusden, en er zo weinig over weet én, misschien nog wel vreemder, dat ik er nog nooit ben geweest? Vaak het plan gevat, maar het kwam er (nog) niet van. Misschien wel bang voor wat ik te zien zou krijgen. Ik vind de verhalen vaak al schokkend genoeg.
Tot vandaag. Als gevolg van een samenloop van omstandigheden woonde ik samen met mijn vader en broer op deze historische plek een lezing bij van José Huurdeman, waarin ze vertelde over de humanitaire hulp die de gevangenen kregen van Jan Reemst, toen slechts zeven! jaar oud, en zijn vader.
Ze haalden compost afval op en hielpen met gevaar voor eigen leven, waar mogelijk, de vele gevangenen. Briefjes van gevangenen smokkelde Jan in zijn kniekousen het zwaarbewaakte kamp uit. En zo kwamen de echte berichten over wat er zich allemaal in het kamp afspeelde naar buiten en wist de familie wie er nog in leven was.
Zijn verhalen zijn door José Huurdeman vastgelegd in het boek: “Bij de beuk linksaf”. Een veelzeggende titel zo begrepen we, de beuk staat er niet meer, maar was in die tijd een soort van eindpunt van de “normale wereld” vanwaar je de laatste meters richting kamp aflegde.
De inmiddels bejaarde Jan zat voor mij in de zaal. Hij kwam op mij over als een zeer bescheiden man ondanks zijn heldendaden. Ontspannen vertelde hij in de pauze dat het ruim twee jaar had geduurd voordat dit boek af was. Het kan niet anders dan dat dit een heel intensief proces is geweest.
Mijn vader kende de goede man. Ik begreep later die middag, terwijl ik met mijn vader in de buurt nog een rondje reed, dat ze beide aan de Buurtweg te Leusden hebben gewoond. Deze weg is onderdeel van het landgoed Den Treek-Henschoten, waar het tijdens de Tweede Wereld oorlog wemelde van de Duitse soldaten.
De boerderij waar ik als klein kind bij mijn opa en oma op bezoek ging, en waar ik eigenlijk louter mooie herinneringen aan heb overgehouden, bleek een zwart hoofdstuk te hebben in de herinneringen van mijn vader. Aan het eind van de oorlog werd hij in beslag genomen door de Duitsers, en veranderde het in een opslagplaats van landmijnen, mitrailleurs en zo niet meer. Achter op het erf kwam een zendwagen te staan, vanwaar berichten werden verstuurd. Het gezin “mocht” in een kleine kamer blijven wonen, en vanaf dat moment stikte het niet alleen in de bossen van de Duitsers.
Ik probeer mij er een beeld bij te vormen, uitgaande van mijn eigen herinneringen aan deze plek. Het lukt mij niet, ik zie gelukkig alleen de leuke plaatjes die ik zelf als klein kind heb opgeslagen op mijn harde schijf
Eén keer eerder heeft mijn vader hier iets over verteld, maar wilde er toen verder niet over praten. Deze week lichtte hij ineens nog een klein tipje van de grauwe sluier op. Hij vertelde over de lange stoet gevangenen die iedere dag vanaf kamp Amersfoort, meer dood dan levend ,over de weg liepen, richting de bossen, alwaar ze aan het werk werden gesteld. s’Avonds zag hij ze teruglopen, met op de kar, die ze s’ochtends nog leeg achter zich aan trokken, de mensen die de dag niet hadden overleefd…
Wat doet dat met je als je tien bent? Wat doet het met je, als je met je ouders in de keuken twee dronken soldaten met geladen mitrailleur om eten hoort snauwen terwijl ze je wankelend op de benen onder schot houden? Mijn oma zwanger van de tweede.
Al ben ik soort van nieuwsgierig en “opgelucht” dat hij er nu eindelijk over praat, ook ben ik bang voor wat er in zijn hoofd zo lang weggestopt is geweest, omdat er bij hem thuis ook “gewoon” niet over gesproken werd. Is hij echt beter af als het er nu na al die jaren alsnog uit komt?
Ik vind het een lastige vraag en heb mij na vandaag wel voorgenomen hier nog snel een keer terug te komen voor een langer bezoek. Dit boek mag nooit dicht, met of zonder toevoeging van het hoofdstuk aan herinneringen van mijn vader. Opdat we niet mogen vergeten.

 

 

 

Perfect day

Luik. Onderweg naar Pals, besloten we deze stad te doorkruizen in plaats van via de rondweg er om heen te rijden. Luik, een naam die je nooit hoort als het gaat over leuke tips voor een stedentrip.
De snellere weg gunt je een blik op oude fabrieksgebouwen en op elkaar gepakte huizen met door uitlaatgassen verkleurde gevels. Huizen waar men schijnbaar geen onderhoud meer aan pleegt. Vooralsnog trekt deze stad mij ook niet voor een stedentrip. Dit deel doet in ieder geval niet vermoeden dat het er verderop beter uitziet. Dus gaan we doooor, we hebben tenslotte nog wat kilometers voor de boeg.
Deze oude weg dwars door de stad is naar het schijnt, een half uur  sneller dan de “nieuwe” rondweg, maar eenmaal de stad gepasseerd,  hoop je van harte dat alle schroeven van je bus nog goed vast zaten bij vertrek.
Weer op de snelweg merken we dat onze VW bus er door een kleine klim, even wat moeite mee heeft. Met 90 km/u kunnen we even niet harder, maar, we hebben vakantie, de kip zit in de koelkast , wat kan ons gebeuren.
En zo toeven we door en is het inmiddels al weer 17.00 uur als ik dit typ. Vreemd hoe een dag autorijden toch weer bijna als vanzelf voorbij gaat. Je hebt geen keuze en schikt je gezamenlijk in hetzelfde lot, dat van twee dagen in een te warme bus kilometers maken. Per tourbeurt rijden, bijslapen in de bijrijdersstoel, of achterin zitten waar je in ieder geval je benen kan strekken. Zwetend op je badlaken besluit je je koptelefoon op te zetten en dan gaat het los. Daar waar je voorin door het geronk van de motor en het open raam de muziek niet al te best hoort, komt het geluid via je koptelefoon achterin zo’ n bus prima door. Vroeger was je blij met je walkman en een handvol bandjes, liefst de wat duurdere van maar liefst 90 minuten speeltijd. Na drie weken kon je de volgorde van de nummers  dromen. Maar nu met je mobiel en je downloads van Spotify trekt er een hele karavaan van muziekgeschiedenis aan je voorbij. Zeg nou zelf, wanneer gun je jezelf daar nu nog de tijd voor? Ik in ieder geval niet. Dus heb ik mijn eigen feestje van herkenning op de achterbank.Duidelijk gevalletje van ieder nadeel heeft zijn voordeel.
Het lukt mij vaak nog niet om de nummers in zijn geheel af te luisteren, te nieuwsgierig naar wat er nog meer in het vat zit. Of misschien ben ik toch nog net niet helemaal “zen”. En omdat ik ook geen twintig meer ben, heb ik bij veel nummers  ook wel een herinnering en ga je dus even heerlijk terug in de tijd. Sommige muziek ontroert, soms zelfs tot opwellende tranen toe, andere muziek zorgt ervoor dat je ritmisch met je hoofd en benen begint te bewegen. En zo wordt zelfs een lange warme reisdag waar je van tevoren tegenop kan zien, eigenlijk best een lekker dagje. En bij het horen van ” Perfect day”  voel je een blog opkomen. Weer een uur voorbij! Bewust van het moment mag deze dag van mij eigenlijk nog wel even duren. Vakantie begint namenlijk onderweg.
Bon vacance!

Brief aan Jeroen Pauw: over de kernramp in Fukushima

Beste Jeroen,

Regelmatig kijk ik naar je programma “Pauw”.  Zo ook vorige week naar de uitzending met daarin als gast o.a. Sharon Dijksma en Maarten van Rossem. Sharon vertelde over de door haar georganiseerde klimaatconferentie in Californië, kort voordat Trump besloot uit het klimaatakkoord te stappen.
Ze zei dat “De trein niet meer te stoppen was”, of Trump nu mee bleef doen of niet. Sharon’s verhaal gaf mij hoop. Ze oogt vastberaden in haar zoektocht naar oplossingen om o.a. de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen. Ik zag een politica die al jaren meedoet, daardoor is gegroeid en veel parate kennis heeft.
Maar voordat ik er erg in had, gaf jij het gesprek een wending waar ik echt boos om werd. Natuurlijk, jij kan ook niet alles weten. Maar juist omdat jij veel zendtijd hebt, dus invloed, en zoiets, in mijn ogen, onwetends zei, maakte je hiermee iets in mij los dat uiteindelijk in deze “blogbrief” resulteerde.
Je verbaasde je erover dat “kernenergie niet wordt meegenomen als serieuze optie om de uitstoot van CO2 tegen te gaan”. Hardop vroeg je je af of “mensen soms niet te vroeg al een standpunt hebben ingenomen en daar vervolgens niet meer van af te halen zijn. Want, zo zei je “Ook in kernenergie zit nl. ontwikkeling “.
Sharon beaamde dat, maar wees je (gelukkig) ook op dat onopgeloste grote probleem van kernenergie en wel: het afval! Jou reactie: “ja, ja, ja, maar daar zijn al fusie ideeën over zodat je minder afval krijgt”.
Op dat moment bemoeide Maarten van Rossem zich ermee. Hij herinnerde je aan de ongelukken die in het verleden plaats hadden gevonden met kernenergie. En…. hij noemde Fukushima. Toevallig had ik daar onlangs nog een blog over geschreven, dus mijn aandacht had hij.
En toen gebeurde het, je zei:” Ja, maar er is overigens niemand bij dood gegaan”. Maarten op zijn beurt, betwijfelde dat, waarop jij reageerde met: “Tenzij de Japanners dat stil houden, ha, ha”, ja, je zag er blijkbaar de humor nog wel van in. Ik werd alleen maar bozer.
Sharon was duidelijk op de hoogte, ze wees je op de grote gevolgen van die ramp. En toen, toen greep je redactie in. Je kreeg “hou op”, “schei uit” te horen via je oortje. Ik zou ze er dankbaar voor zijn, want Sharon had waarschijnlijk één blik met ellendige voorbeelden opengetrokken ,waardoor er geen tijd meer zou zijn geweest voor de andere gasten aan tafel, stel je voor….Maar eigenlijk was ik wel heel benieuwd hoe het gesprek dan verder was verlopen. Hoeveel ogen zouden er zijn geopend in Nederland?
Ik verbaas mij er echt over dat we er zo weinig over horen in de (Nederlandse) media. En ja, misschien houden de Japanners het wel stil. Als ik Booking.com mag geloven, worden de hotelkamers in Fukushima nog steeds grif geboekt. In 2013 werd bekend gemaakt dat de OS in 2020 in Japan zullen plaatsvinden, blijkbaar was het IOC er van overtuigd dat Japan de situatie onder controle had en dat het, zeker tegen die tijd wel veilig zou zijn.
Maar als je er even voor gaat zitten, zal je zien dat je een avondvullend programma maakt met wat er wél te vinden is, over de gevolgen van de kernramp in Fukushima. Ik voeg deze link toe naar één van de (weinige) Nederlandstalige artikelen, waarvan ik zo hoop dat er helemaal niets van waar is… Maar, als er ook maar een heel klein deel van waar is, is dat toch al een hele goede reden om je er als programma maker verder in te verdiepen?

Met vriendelijke groet,
Jolanda

What the F#kushima?

In de verkiezingstijd, trok een post op FB over de gevolgen van de ramp met de kernreactor bij Fukushima, mijn aandacht. Er werd niet of nauwelijks op gereageerd, blijkbaar hadden we in ons eigen kleine landje al genoeg om ons druk over te maken. En dan is Japan al snel een ver van mijn bed show.  Of toch niet?
Ik werd nieuwsgierig, hoe zat het ook al weer en hoe is het daar nu eigenlijk, zes! jaar na dato? Ik mocht tenslotte die week mijn stem weer uitbrengen en één van de punten op de verkiezingsagenda was kernenergie. Goed excuus om te gaan surfen op het net. Google bleek hiervoor weer een dankbaar instrument. Ook al is een groot deel van de info, technisch, in het Engels, soms tegenstrijdig, of voor je gevoel niet compleet. In een tijd waar steeds meer “mollen” opduiken en “fake” nieuws wordt gedeeld, ben ik mij ervan bewust dat je niet zo maar alles voor zoete koek moet slikken, maar toch, een (groot) deel van de berichten/beelden stelden mij helaas niet gerust.
Zo is te lezen dat veel wetenschappers geloven dat dit de ergste milieuramp is in de menselijke geschiedenis, waarvan we de gevolgen nog lang zullen ondervinden. Niet in de laatste plaats omdat het nucleaire materiaal in de voedselketen komt, waarin de mens nou eenmaal centraal staat.
Dit weekend werd in 600 steden over de hele wereld de March for Science gehouden om het belang van de wetenschap te benadrukken. Geen overbodige actie zolang er (politieke) partijen zijn die met een schijnbaar groot gemak, wetenschappelijk bewezen zaken ontkennen.
Zo is daar Trump, die zodra hij president werd, alle verwijzingen naar de klimaatverandering op federale overheidssite’s liet verwijderen, want, het zou enkel onzin zijn. Ik ben benieuwd hoe hij over de ramp bij Fukushima denkt. Over de gevolgen, en, niet minder belangrijk, de oplossing ervan. Waarschijnlijk vindt hij dat het een probleem van Japan is en dat het allemaal wel meevalt. Misschien heeft hij ze al getipt om er een muur omheen te bouwen.
De hedendaagse (wereld) politiek en het media circus eromheen, gaat steeds meer op een moderne versie van De Fabeltjeskrant lijken. Het wachten is alleen nog op Trump die ons vanaf de televisie toespreekt en eindigt met: ” En nu maar knus naar jullie warme nestjes, en … denk erom: oogjes dicht en snaveltjes toe. Slaap lekker!”

 

 

 

 

Voedselbankactie: voer voor mixed emotions

Vandaag heb ik als vrijwilliger meegedraaid in één van de supermarkten die meedeed aan de actie van De Voedselbank Apeldoorn. Buiten scheen de zon, handig als je onbekenden tijdens hun verplichte boodschappenrondje om een gunst moet vragen.

In de 2,5 uur die ik bij de ingang heb gestaan, heb ik de maatschappij in al zijn verschijningsvormen voorbij zien komen. Ik voelde me soms net een menselijke scan. Maar ook zelf werd ik gescand. Nieuwsgierige, open blikken werden afgewisseld met ontwijkende blikken. Bijna boos, geïrriteerd, liep een enkeling je soms het liefst zo snel mogelijk voorbij.

Maar gelukkig werd er ook heel vaak spontaan meegedaan. En zo vulden  de kratten zich uiteindelijk bijna als vanzelf. Één vrouw kwam zelfs terug, ze had thuis aan haar kinderen over de actie verteld en die gaven haar vervolgens geld uit hun spaarpot zodat ze nog wat boodschappen extra kon doneren. Mooi!

Een paar reactie’ s zag ik niet aankomen, zoals: ” Ik moet al zoveel boodschappen doen” , “NEE!”, “Je staat hier helemaal verkeerd, je moet dáár gaan staan!”, “Ik ben meer voor dieren”. “Nee, nu niet, ik ben even bezig”,  “Nee, ik ben één keer door jullie  belazerd, doe nooit meer mee!”

Ok, prima, moet kunnen, zo heeft iedereen zijn eigen verhaal/reden om niet mee te doen. Maar waarom zo boos? Ik ben maar gewoon blijven lachen. En dat leverde uiteindelijk ook leuke reactie’ s op. Reacties als ” Voor jou altijd!”, ” Wat goed dat jullie dit doen” en “Succes”,  maakten dat ik aan ’t eind van de middag tevreden weer naar huis ging. Wat is dit toch een mooie laagdrempelige actie.

 

Koffietijd

Desiree, zelf al jaren mantelzorger, sprak met een andere mantelzorger en vertaalde dit gesprek in het volgende gedicht:

hoeveel kopjes koffie
eerst nog met cake
later met een koekje
kun je drinken met bekenden
die jou komen steunen
jullie leven op zijn kop
je lief kreeg iets
wat onomkeerbaar is

hoeveel kopjes koffie
al lang niet meer met cake
ook niet met koekjes
kun je zetten voor onbekenden
die jou komen helpen
jouw leven op zijn kop
je lief is er zeker nog
maar soms ben je hem kwijt

in diepste wezen onveranderd
liefde is er heel veel liefde
zorgen zijn er veel zorgen
je regelt al die zaken
natuurlijk doe je dat voor je lief
maar één ding doe je niet meer
je zet geen kopjes koffie
voor al die vreemden

nee je bent niet boos echt niet
ach soms schreeuw je een keer
omdat je zo moe bent van denken
nu altijd voor twee
graag drink je koffie
met een lekkere plak cake
om dit ongrijpbare te delen
met een vreemde die (h)erkent

Benieuwd naar meer gedichten van Desiree? Klik hier!